Karen Underhill, assistant professor na wydziale języków słowiańskich i bałtyckich przy Uniwersytetcie Illinois w Chicago
W dniach 10-12 kwietnia odbyła się trzecia edycja Międzynarodowych Warsztatów na temat Studiów Stosunków Polsko-Żydowskich, sponsorowana m.in. przez Fundację Edukacyjną Jana Karskiego.
W tym roku warsztaty odbyły się pod hasłem „Nasza przygraniczna diaspora: wyobrażenie o przestrzeniach polsko-żydowskich” (“Doikeyt, Diaspora, Borderlands: Imagining Polish Jewish Territories”) na Uniwersytecie Illinois w Chicago. Wydarzenie przyciągnęło wielu znanych naukowców z Polski, Stanów Zjednoczonych i Izraela i stało się okazją do zaprezentowania wyników najnowszych opracowań na ten temat.
W ceremonii otwarcia konferencji prowadzonej przez Karen Underhill z Uniwersytetu Illinois wziął udział Konrad Zieliński, przedstawiciel Konsulatu Generalnego RP w Chicago oraz ks. John Pawlikowski ze Stowarzyszenia Teologów Katolickich. Po odczytaniu fragmentu powieści Olgi Tokarczuk pt.„Księgi Jakubowe”, za którą odebrała drugą nagrodę Nike, odbyła się dyskusja. Tematem przewodnim była postać Jakuba Franka – przywódcy religijnego żyjącego w XVIII-wiecznej Polsce, postrzeganego jako kolejne wcielenie samozwańczego mesjasza Szabetaja Cewiego i biblijnego patriarchy Jakuba. Tokarczuk mówiła o przeprowadzonych przez nią badaniach, które wymagały dalekich podróży i przeanalizowaniu wielu materiałów, a także o samym warsztacie, wymagającym od pisarki rzetelności historyka, polaczonej z kreowaniem wyimaginowanej rzeczywistości. Marek Markowski, moderator panelu zauważył, że dzieło jest cennym świadectwem o polskiej kulturze.
Kolejne dwa dni warsztatów poświecono bardzo zróżnicowanej tematyce. Profesor Marcin Wodziński z Uniwersytetu Wrocławskiego mówił o ekspansji chasydzkich Żydów w Europie Wschodniej oraz wyzwaniach, związanych z ich poczuciem tożsamości w kontekście ciągle zmieniających się polskich granic. Profesor Eugenia Prokop-Janiec z Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawiła swój pogląd na tendencje postkolonialne w stosunkach polsko-żydowskich, a dr hab. Roma Sendyka (także z Uniwersytetu Jagiellońskiego) mówiła o braku pamięci o Żydach jako działaniu celowym. Wykład o sposobie włączenia literatury jidysz w dorobek polskiej literatury wygłosiła Karolina Szymaniec z Uniwersytetu Wrocławskiego, a Konrad Matyjaszek z Państwowej Akademii Nauk mówił o historii i początkach studiów polsko-żydowskich. Pełną listę wystąpień można znaleźć pod linkiem: https://cdn.jankarski.net/files/pjsw-program.pdf.
11 kwietnia odbyło się także spotkanie z Zygmuntem Rolatem, polsko-żydowskim biznesmenem i filantropem, piastującym stanowisko prezydenta Światowego Związku Żydów Częstochowian i Ich Potomków. Na spotkaniu wspominał swoją rodzinę, jej losy podczas wojny i wkład w ruch oporu. Mówił także o żydowskiej kulturze w Polsce.
Uczestnicy konferencji obejrzeli również dwa filmy: „Karski i władcy ludzkości” Slawomira Grunberga oraz „Wznieśmy dach”, filmową opowieść o projekcie odtworzenia dachu synagogi w Gwoźdzcu, która jest częścią stałej ekspozycji w Muzeum Historii żydów Polskich w Warszawie. Ponad to warsztatom towarzyszyła wystawa dzieł polsko-żydowskich artystów dwudziestolecia międzywojennego.
